De mantel beslaat ongeveer 84% van het volume en twee derde van de massa van de aarde. Hij bestaat uit ijzer- en magnesiumrijk silicaatgesteente, vooral peridotiet met de mineralen olivijn en pyroxeen. De grens met de korst, de Moho, ligt onder oceanen op circa 7 km en onder continenten op 30–70 km diepte. Andrija Mohorovičić ontdekte haar in 1909 doordat seismische golven daar plotseling sneller gaan.
De mantel is vrijwel helemaal vast, maar op geologische tijdschalen gedraagt het hete gesteente zich als een zeer stroperige vloeistof. De temperatuur loopt op van enkele honderden graden bovenin tot ongeveer 4000 °C bij de kern. Door dat temperatuurverschil ontstaat mantelconvectie: warm gesteente stijgt langzaam op, koud gesteente zakt, met snelheden van enkele centimeters per jaar. Dat is de motor achter de plaattektoniek.
Geologen verdelen de mantel in een bovenmantel en een ondermantel, met de grens rond 660 km. Het bovenste stuk van de mantel vormt samen met de korst de starre lithosfeer; daaronder ligt de zachtere asthenosfeer, waarover de platen schuiven. Niemand heeft ooit tot de mantel geboord: alles wat we weten komt uit metingen met de seismograaf, laboratoriumexperimenten en mantelgesteente dat vulkanen naar boven brengen.
In welke discipline?
Aardwetenschappen: geologie, geofysica en plaattektoniek.