Pijlerartikel · Plaattektoniek

Continentale drift

Continentale drift is het langzaam verschuiven van de continenten over het aardoppervlak — enkele centimeters per jaar. Alfred Wegener stelde in 1912 voor dat alle continenten ooit één supercontinent vormden: Pangaea. Zijn idee werd decennia bespot bij gebrek aan een mechanisme. Pas in de jaren '60 leverde plaattektoniek het ontbrekende stuk en werd zijn gelijk erkend.

Wegeners observaties

  • Continenten passen als een puzzelstuk in elkaar (vooral Zuid-Amerika en Afrika).
  • Dezelfde fossielen aan beide zijden van de Atlantische Oceaan (zoals Mesosaurus).
  • Bergketens lopen door op aansluitende continenten.
  • Gletsjersporen in tropisch Afrika en India — die ooit veel zuidelijker lagen.

Wat drijft de drift aan?

De aardmantel — heet, halfvloeibaar gesteente onder de korst — zit in trage convectiestromen. Hete materie stijgt op aan mid-oceanische ruggen, schuift zijwaarts en zinkt weer bij subductiezones. De aardkorst, opgedeeld in een dozijn platen, drijft passief mee. Snelheden: 1 tot 15 cm/jaar — ongeveer hoe snel je vingernagels groeien.

Pangaea en daarvoor

250 miljoen jaar geleden vormden alle continenten samen Pangaea, omringd door één wereldzee (Panthalassa). Daarvoor waren er andere supercontinenten: Rodinia (1 miljard jaar geleden), Columbia (1,8 miljard). De cyclus van samenvallen en uiteenvallen herhaalt zich elke ~ 400-500 miljoen jaar.

Toekomst

Over 250 miljoen jaar kunnen continenten weer samenklonteren — bijgenaamd Pangaea Ultima of Amasia. Welk patroon precies, hangt af van welke modellen je gebruikt.

Verwante begrippen

Verder lezen