| Symbool | Sr |
|---|---|
| Atoomnummer | 38 |
| Atoommassa | 87,62 u |
| Categorie | Aardalkalimetaal |
| Groep | 2 |
| Periode | 5 |
| Blok | s-blok |
| Fase bij 20 °C | vast |
| Smeltpunt | 777 °C |
| Kookpunt | 1377 °C |
| Dichtheid | 2,64 g/cm³ |
| Elektronenconfiguratie | [Kr] 5s2 |
| Elektronen per schil | 2, 8, 18, 8, 2 |
| Elektronegativiteit (Pauling) | 0,95 |
| Oxidatiegetallen | +2 |
| Ontdekt | 1790 door Adair Crawford (geïsoleerd in 1808 door Humphry Davy) |
| Engelse naam | Strontium |
Eigenschappen van strontium
Strontium is een zacht metaal dat vers gesneden zilverwit glanst, maar in lucht snel geelachtig wordt door een laagje oxide. Het staat in groep 2 tussen calcium en barium en is reactiever dan calcium. Met water reageert het tot strontiumhydroxide en waterstofgas, en fijn verdeeld strontium kan in lucht spontaan ontbranden. Daarom wordt het onder olie bewaard. In verbindingen heeft strontium altijd oxidatiegetal +2. Strontiumzouten geven een vlam een intens karmijnrode kleur, wat het een vaste plek in vuurwerk heeft bezorgd. Strontiumcarbonaat en strontiumsulfaat lossen slecht op in water. Natuurlijk strontium bestaat uit vier stabiele isotopen, waarvan 88Sr de meest voorkomende is. Het aandeel 87Sr groeit langzaam door het verval van rubidium-87. Het kunstmatige 90Sr is een bètastraler met een halfwaardetijd van 28,8 jaar die bij radioactief verval veel energie afgeeft.
Naam. Strontium is genoemd naar het Schotse dorp Strontian, waar in de loodmijnen het mineraal strontianiet werd gevonden.
Atoombouw en plaats in het periodiek systeem
Strontium staat in periode 5 en groep 2 (aardalkalimetalen) van het periodiek systeem, in het s-blok.
Een neutraal atoom heeft 38 protonen in de kern en 38 elektronen, verdeeld over 5 schillen: 2, 8, 18, 8, 2. Het periodenummer (5) is gelijk aan het aantal schillen.
Omdat het in groep 2 staat, heeft Strontium 2 valentie-elektronen in de buitenste schil; die bepalen hoe het reageert en bindingen vormt (zie chemische bindingen).
Buren in het systeem: links/ervoor: Rubidium (Rb, 37); rechts/erna: Yttrium (Y, 39); erboven in dezelfde groep: Calcium (Ca); eronder in dezelfde groep: Barium (Ba).
Andere elementen in groep 2: Beryllium, Magnesium, Calcium, Barium, Radium.
Voorkomen
Strontium is het vijftiende element in de aardkorst qua hoeveelheid. Het belangrijkste erts is celestien (strontiumsulfaat), dat vaak mooie lichtblauwe kristallen vormt; strontianiet (strontiumcarbonaat) is zeldzamer. Spanje, China en Mexico winnen het meeste celestien. Zeewater bevat ongeveer 8 milligram strontium per liter. Het metaal zelf wordt nauwelijks gemaakt; meestal wordt het erts omgezet in strontiumcarbonaat, de grondstof voor andere verbindingen. In ons lichaam zit strontium vooral in de botten, waar het calcium vervangt.
Toepassingen
- Strontiumnitraat en strontiumcarbonaat geven vuurwerk, noodfakkels en lichtkogels hun felrode kleur.
- Strontiumaluminaat is het pigment in nalichtende materialen, zoals nooduitgangsbordjes en wijzerplaten, dat urenlang in het donker groen gloeit.
- Strontiumferriet wordt gebruikt in goedkope permanente magneten, bijvoorbeeld in luidsprekers en koelkastmagneten.
- Strontium-89 wordt gebruikt om pijn bij botuitzaaiingen van kanker te verlichten.
- Strontiumchloride zit in sommige tandpasta's voor gevoelige tanden.
Veelgestelde vragen
Waarom geeft strontium een rode vlam?
In een vlam krijgen strontiumatomen extra energie, waardoor elektronen naar hogere energieniveaus springen. Bij het terugvallen zenden ze licht uit met specifieke golflengten, die voor strontium vooral in het rode deel van het spectrum liggen. Daarom gebruiken vuurwerkmakers strontiumzouten voor rood.
Waarom is strontium-90 gevaarlijk?
Strontium lijkt op calcium, dus het lichaam bouwt strontium-90 in botten en tanden in. Daar blijft het tientallen jaren zitten en zendt het bètastraling uit die het beenmerg kan beschadigen en leukemie of botkanker kan veroorzaken. Het kwam vrij bij kernproeven en bij de rampen in Tsjernobyl en Fukushima.
Zit strontium in je lichaam?
Ja, een volwassene heeft ongeveer 300 tot 400 milligram strontium in zijn lichaam, vrijwel helemaal in de botten. Het komt binnen via drinkwater en voedsel, zoals groenten en granen. Het heeft geen bekende essentiële functie, maar in deze hoeveelheden is het onschadelijk.