Element 111 · Overgangsmetaal

Roentgenium (Rg)

Roentgenium (Rg) is het element met atoomnummer 111, een synthetisch radioactief element in groep 11, onder koper, zilver en goud. Het werd in december 1994 in Darmstadt gemaakt, een maand na darmstadtium. Theoretisch zou het een zwaarder familielid van goud zijn, maar chemisch is het nog nooit onderzocht.

Roentgenium in cijfers
SymboolRg
Atoomnummer111
Atoommassa[282] (massagetal langstlevende isotoop)
CategorieOvergangsmetaal
Groep11
Periode7
Blokd-blok
Fase bij 20 °Conbekend (vermoedelijk vast)
Smeltpuntonbekend
Kookpuntonbekend
Dichtheidonbekend
Elektronenconfiguratie[Rn] 5f14 6d9 7s2 (voorspeld)
Elektronen per schil2, 8, 18, 32, 32, 17, 2
Elektronegativiteit (Pauling)onbekend
Oxidatiegetallen+3 (voorspeld)
Ontdekt1994 door Sigurd Hofmann en collega's (GSI, Darmstadt)
Engelse naamRoentgenium

Eigenschappen van roentgenium

Roentgenium is alleen als losse, snel vervallende atomen bekend. Berekeningen voorspellen een edel metaal met een zeer hoge dichtheid. Door relativistische effecten zou de elektronenconfiguratie afwijken van die van goud (6d9 7s2 in plaats van een gevulde d-schil) en zou het mogelijk zilverkleurig zijn in plaats van goudgeel. Het langstlevende bekende isotoop, roentgenium-282, heeft een halfwaardetijd van ongeveer anderhalve minuut.

Naam. Roentgenium is genoemd naar Wilhelm Conrad Röntgen, die in 1895 de röntgenstraling ontdekte.

Atoombouw en plaats in het periodiek systeem

Roentgenium staat in periode 7 en groep 11 van het periodiek systeem, in het d-blok.

Een neutraal atoom heeft 111 protonen in de kern en 111 elektronen, verdeeld over 7 schillen: 2, 8, 18, 32, 32, 17, 2. Het periodenummer (7) is gelijk aan het aantal schillen.

Buren in het systeem: links/ervoor: Darmstadtium (Ds, 110); rechts/erna: Copernicium (Cn, 112); erboven in dezelfde groep: Goud (Au).

Andere elementen in groep 11: Koper, Zilver, Goud.

Voorkomen

Roentgenium komt niet in de natuur voor. Bij de ontdekking werden bismut-209-kernen beschoten met nikkel-64, wat drie atomen opleverde. Langerlevende isotopen ontstaan in de vervalreeksen van nihonium en moscovium. Het isotoop roentgenium-282 is in Doebna waargenomen aan het eind van de vervalreeks van tennessine. In totaal zijn er enkele tientallen atomen gezien.

Toepassingen

  • Roentgenium heeft geen toepassingen buiten fundamenteel onderzoek.

Veelgestelde vragen

Lijkt roentgenium op goud?

Roentgenium staat in het periodiek systeem onder goud, dus je zou vergelijkbare eigenschappen verwachten. Berekeningen voorspellen inderdaad een edel metaal, maar relativistische effecten maken het anders: het zou bijvoorbeeld zilverig kunnen zijn. Experimenteel is dat nooit gecontroleerd, omdat er steeds maar enkele atomen bestaan.

Naar wie is roentgenium vernoemd?

Naar Wilhelm Conrad Röntgen, de Duitse natuurkundige die in 1895 de straling ontdekte die we nu röntgenstraling noemen. Daarmee kon hij voor het eerst door het lichaam heen kijken. Hij kreeg in 1901 de eerste Nobelprijs voor natuurkunde.

Verder lezen