| Symbool | Ag |
|---|---|
| Atoomnummer | 47 |
| Atoommassa | 107,87 u |
| Categorie | Overgangsmetaal |
| Groep | 11 |
| Periode | 5 |
| Blok | d-blok |
| Fase bij 20 °C | vast |
| Smeltpunt | 961,78 °C |
| Kookpunt | 2162 °C |
| Dichtheid | 10,49 g/cm³ |
| Elektronenconfiguratie | [Kr] 4d10 5s1 |
| Elektronen per schil | 2, 8, 18, 18, 1 |
| Elektronegativiteit (Pauling) | 1,93 |
| Oxidatiegetallen | +1 |
| Ontdekt | oudheid |
| Engelse naam | Silver |
| Latijnse naam | Argentum |
Eigenschappen van zilver
Zilver is zacht, zeer buigzaam en goed te pletten: uit een klein beetje zilver kun je een zeer lange, haardunne draad trekken. Het heeft de hoogste elektrische geleidbaarheid, warmtegeleiding en reflectie van zichtbaar licht van alle metalen. Zilver reageert niet met zuurstof of water bij kamertemperatuur, maar het wordt wel dof en zwart door zwavelverbindingen in de lucht, waarbij een laagje zilversulfide (Ag2S) ontstaat. Salpeterzuur lost zilver op tot zilvernitraat; zoutzuur en verdund zwavelzuur doen dat niet. In verbindingen heeft zilver vrijwel altijd oxidatiegetal +1. Zilverhalogeniden zoals zilverchloride en zilverbromide zijn lichtgevoelig en worden onder invloed van licht zwart, de basis van klassieke fotografie. Zilverionen zijn giftig voor bacteriën en schimmels, wat zilver zijn ontsmettende werking geeft. Natuurlijk zilver bestaat uit twee stabiele isotopen, 107Ag en 109Ag, in bijna gelijke hoeveelheden.
Naam. Het symbool Ag komt van het Latijnse argentum, dat teruggaat op een Indo-Europees woord voor glanzend of wit; het Nederlandse zilver is een Germaans woord.
Atoombouw en plaats in het periodiek systeem
Zilver staat in periode 5 en groep 11 van het periodiek systeem, in het d-blok.
Een neutraal atoom heeft 47 protonen in de kern en 47 elektronen, verdeeld over 5 schillen: 2, 8, 18, 18, 1. Het periodenummer (5) is gelijk aan het aantal schillen.
Buren in het systeem: links/ervoor: Palladium (Pd, 46); rechts/erna: Cadmium (Cd, 48); erboven in dezelfde groep: Koper (Cu); eronder in dezelfde groep: Goud (Au).
Andere elementen in groep 11: Koper, Goud, Roentgenium.
Voorkomen
Zilver komt soms als zuiver metaal voor, in draden of klompen, maar meestal in ertsen zoals argentiet (Ag2S) en in lood-, zink- en kopererts. Ongeveer driekwart van het zilver wordt gewonnen als bijproduct van die metalen. Mexico is de grootste producent, gevolgd door China en Peru. De Spaanse zilvermijnen van Potosí in Bolivia waren in de 16e en 17e eeuw de rijkste ter wereld. In de aardkorst is zilver ongeveer twintig keer zo algemeen als goud. Een flink deel van het gebruikte zilver wordt gerecycled.
Toepassingen
- Zonnepanelen bevatten dunne contactlijntjes van zilverpasta die de stroom uit de siliciumcellen afvoeren; dit is inmiddels een van de grootste toepassingen.
- In elektronica wordt zilver gebruikt in schakelaars, soldeer, geleidende lijm en printplaten.
- Sieraden en bestek zijn vaak van sterling zilver: 92,5 procent zilver met koper voor extra hardheid.
- Zilverionen en zilvernanodeeltjes werken antibacterieel in wondverband, waterfilters en sportkleding.
- Spiegels krijgen een reflecterende laag zilver, die wordt neergeslagen uit een zilvernitraatoplossing.
Veelgestelde vragen
Waarom wordt zilver zwart?
Zilver reageert met kleine hoeveelheden waterstofsulfide en andere zwavelverbindingen in de lucht, uit bijvoorbeeld eieren, rubber of luchtvervuiling. Daarbij ontstaat een dun laagje zwart zilversulfide. Je kunt het verwijderen met zilverpoets of door het zilver in een bakje met aluminiumfolie, heet water en soda te leggen.
Is zilver magnetisch?
Nee, zilver is niet magnetisch. Het is zelfs zwak diamagnetisch, wat betekent dat het een magneet heel licht afstoot. Een sterke magneet die aan een sieraad blijft hangen, wijst er daarom op dat er ijzer of nikkel in zit en dat het geen echt zilver is.
Wat betekent 925 op zilveren sieraden?
Het stempel 925 betekent dat het sieraad uit 92,5 procent zuiver zilver bestaat. De overige 7,5 procent is meestal koper, dat het zachte zilver harder en sterker maakt. Deze legering heet sterling zilver. Zuiver zilver zou te snel krassen en vervormen voor dagelijks gebruik.