Element 101 · Actinide

Mendelevium (Md)

Mendelevium (Md) is het element met atoomnummer 101 en het eerste element dat atoom voor atoom werd gemaakt en aangetoond. Het is een radioactief actinide, vernoemd naar Dmitri Mendelejev. Bij de ontdekking in 1955 werden in totaal maar zeventien atomen geteld.

Mendelevium in cijfers
SymboolMd
Atoomnummer101
Atoommassa[258] (massagetal langstlevende isotoop)
CategorieActinide
Groep— (f-blok)
Periode7
Blokf-blok
Fase bij 20 °Conbekend (vermoedelijk vast)
Smeltpuntonbekend
Kookpuntonbekend
Dichtheidonbekend
Elektronenconfiguratie[Rn] 5f13 7s2
Elektronen per schil2, 8, 18, 32, 31, 8, 2
Elektronegativiteit (Pauling)1,3
Oxidatiegetallen+3 (ook +2)
Ontdekt1955 door Albert Ghiorso, Bernard Harvey, Gregory Choppin, Stanley Thompson en Glenn Seaborg
Engelse naamMendelevium

Eigenschappen van mendelevium

Mendelevium is alleen in hoeveelheden van enkele atomen tot hooguit miljoenen atomen bestudeerd. In water gedraagt het zich als een driewaardig ion (Md3+), maar het laat zich verrassend makkelijk reduceren tot Md2+. Het langstlevende isotoop, mendelevium-258, heeft een halfwaardetijd van ongeveer 51 dagen. Bij de ontdekking werd mendelevium-256 gemaakt, dat binnen ongeveer een uur vervalt. Chemici hebben mendelevium vergeleken met de lanthaniden door te kijken in welke volgorde de elementen uit een ionenwisselaar komen. Die methode werkt met enkele atomen.

Naam. Mendelevium is genoemd naar Dmitri Mendelejev, de Russische chemicus die in 1869 het periodiek systeem opstelde.

Atoombouw en plaats in het periodiek systeem

Mendelevium staat in periode 7 van het periodiek systeem, in het f-blok.

Een neutraal atoom heeft 101 protonen in de kern en 101 elektronen, verdeeld over 7 schillen: 2, 8, 18, 32, 31, 8, 2. Het periodenummer (7) is gelijk aan het aantal schillen.

Buren in het systeem: links/ervoor: Fermium (Fm, 100); rechts/erna: Nobelium (No, 102).

De andere actiniden: Actinium, Thorium, Protactinium, Uranium, Neptunium, Plutonium, Americium, Curium, Berkelium, Californium, Einsteinium, Fermium, Nobelium, Lawrencium.

Voorkomen

Mendelevium komt niet in de natuur voor. Het wordt gemaakt door een trefplaatje van einsteinium-253 in een cyclotron te beschieten met alfadeeltjes. Omdat er maar een paar microgram einsteinium beschikbaar is, ontstaan per experiment slechts enkele atomen mendelevium. De atomen worden direct na hun vorming opgevangen en met snelle chemie gescheiden, omdat veel isotopen binnen minuten vervallen.

Toepassingen

  • Mendelevium heeft geen praktische toepassingen; het wordt alleen gebruikt in onderzoek naar de eigenschappen van de zwaarste actiniden.

Veelgestelde vragen

Waarom heet mendelevium naar Mendelejev?

De ontdekkers wilden Dmitri Mendelejev eren, omdat hij met zijn periodiek systeem het bestaan en de eigenschappen van nog onbekende elementen had voorspeld. Ook element 101 kreeg zo een plaats in het schema dat hij in 1869 bedacht.

Hoe werd mendelevium ontdekt?

In 1955 beschoten onderzoekers in Berkeley een miniem laagje einsteinium met alfadeeltjes. Na elke bestraling scheidden ze het product snel chemisch af en telden ze de splijtingen. In een paar nachten vonden ze in totaal zeventien atomen van het nieuwe element.

Verder lezen