| Symbool | Es |
|---|---|
| Atoomnummer | 99 |
| Atoommassa | [252] (massagetal langstlevende isotoop) |
| Categorie | Actinide |
| Groep | — (f-blok) |
| Periode | 7 |
| Blok | f-blok |
| Fase bij 20 °C | vast |
| Smeltpunt | 860 °C |
| Kookpunt | onbekend |
| Dichtheid | 8,84 g/cm³ |
| Elektronenconfiguratie | [Rn] 5f11 7s2 |
| Elektronen per schil | 2, 8, 18, 32, 29, 8, 2 |
| Elektronegativiteit (Pauling) | 1,3 |
| Oxidatiegetallen | +3 (ook +2) |
| Ontdekt | 1952 door Albert Ghiorso en collega's (Berkeley, Argonne en Los Alamos) |
| Engelse naam | Einsteinium |
Eigenschappen van einsteinium
Einsteinium is een metaal dat zichzelf letterlijk afbreekt: het veelgebruikte einsteinium-253 vervalt met ongeveer 3 procent per dag, en de straling beschadigt het kristalrooster en verwarmt het monster. Chemisch is +3 de gebruikelijke oxidatietoestand, zoals in het chloride EsCl3; in vaste verbindingen komt ook +2 voor. Het langstlevende isotoop is einsteinium-252, met een halfwaardetijd van ongeveer 472 dagen. In 2021 lukte het onderzoekers in Berkeley om met slechts 200 nanogram de lengte van een chemische binding van einsteinium te meten.
Naam. Einsteinium is genoemd naar Albert Einstein, de natuurkundige van de relativiteitstheorie en E = mc².
Atoombouw en plaats in het periodiek systeem
Einsteinium staat in periode 7 van het periodiek systeem, in het f-blok.
Een neutraal atoom heeft 99 protonen in de kern en 99 elektronen, verdeeld over 7 schillen: 2, 8, 18, 32, 29, 8, 2. Het periodenummer (7) is gelijk aan het aantal schillen.
Buren in het systeem: links/ervoor: Californium (Cf, 98); rechts/erna: Fermium (Fm, 100).
De andere actiniden: Actinium, Thorium, Protactinium, Uranium, Neptunium, Plutonium, Americium, Curium, Berkelium, Californium, Fermium, Mendelevium, Nobelium, Lawrencium.
Voorkomen
Einsteinium komt niet in de natuur voor. Het werd voor het eerst gevonden in neerslag van de kernproef 'Ivy Mike' (1952), waar uranium in een flits vele neutronen had ingevangen. Tegenwoordig wordt het in minieme hoeveelheden gemaakt in de High Flux Isotope Reactor in Oak Ridge, als bijproduct van de californiumproductie: hooguit enkele milligrammen per jaar.
Toepassingen
- Einsteinium-253 diende in 1955 als trefplaat voor de eerste synthese van mendelevium.
- Het wordt uitsluitend gebruikt in fundamenteel onderzoek naar de chemie en natuurkunde van de zwaarste actiniden.
Veelgestelde vragen
Is einsteinium naar Albert Einstein vernoemd?
Ja. Het element is genoemd ter ere van Albert Einstein, bekend van de relativiteitstheorie. Einstein overleed in april 1955, enkele maanden voordat de naam openbaar werd. De officiële naamgeving heeft hij dus niet meer meegemaakt.
Hoe werd einsteinium ontdekt?
Na de eerste waterstofbomtest in 1952 op een atol in de Stille Oceaan verzamelden vliegtuigen stof uit de atoomwolk. Onderzoekers vonden daarin onbekende isotopen. Uraniumkernen hadden tijdens de explosie in korte tijd vijftien neutronen opgevangen en waren daarna vervallen tot element 99.