| Symbool | Lr |
|---|---|
| Atoomnummer | 103 |
| Atoommassa | [266] (massagetal langstlevende isotoop) |
| Categorie | Actinide |
| Groep | — (f-blok) |
| Periode | 7 |
| Blok | f-blok |
| Fase bij 20 °C | onbekend (vermoedelijk vast) |
| Smeltpunt | onbekend |
| Kookpunt | onbekend |
| Dichtheid | onbekend |
| Elektronenconfiguratie | [Rn] 5f14 7s2 7p1 |
| Elektronen per schil | 2, 8, 18, 32, 32, 8, 3 |
| Elektronegativiteit (Pauling) | onbekend |
| Oxidatiegetallen | +3 |
| Ontdekt | 1961 door Albert Ghiorso, Torbjørn Sikkeland, Almon Larsh en Robert Latimer (Berkeley); later ook Doebna |
| Engelse naam | Lawrencium |
Eigenschappen van lawrencium
Lawrencium heeft een ongewone elektronenconfiguratie: door relativistische effecten zit het buitenste elektron in een 7p-orbitaal in plaats van in een 6d-orbitaal. In 2015 maten Japanse onderzoekers de eerste ionisatie-energie van lawrencium; die bleek de laagste van alle actiniden. In oplossing gedraagt lawrencium zich als een driewaardig ion (Lr3+). Het langstlevende bekende isotoop, lawrencium-266, heeft een halfwaardetijd van ongeveer elf uur.
Naam. Lawrencium eert Ernest Lawrence, de uitvinder van het cyclotron, het type deeltjesversneller waarmee veel kunstmatige elementen zijn gemaakt.
Atoombouw en plaats in het periodiek systeem
Lawrencium staat in periode 7 van het periodiek systeem, in het f-blok.
Een neutraal atoom heeft 103 protonen in de kern en 103 elektronen, verdeeld over 7 schillen: 2, 8, 18, 32, 32, 8, 3. Het periodenummer (7) is gelijk aan het aantal schillen.
Buren in het systeem: links/ervoor: Nobelium (No, 102); rechts/erna: Rutherfordium (Rf, 104).
De andere actiniden: Actinium, Thorium, Protactinium, Uranium, Neptunium, Plutonium, Americium, Curium, Berkelium, Californium, Einsteinium, Fermium, Mendelevium, Nobelium.
Voorkomen
Lawrencium komt niet in de natuur voor. Het wordt gemaakt in deeltjesversnellers, bijvoorbeeld door californium te beschieten met boorkernen, zoals bij de ontdekking in Berkeley. Het isotoop lawrencium-266 werd in 2014 gevonden als vervalproduct van tennessine. De ontdekking werd jarenlang betwist door Russische onderzoekers; IUPAC verdeelde de eer later tussen Berkeley en Doebna.
Toepassingen
- Lawrencium heeft geen toepassingen buiten fundamenteel onderzoek naar zware atomen en de indeling van het periodiek systeem.
Veelgestelde vragen
Hoort lawrencium bij de actiniden of in groep 3?
Daarover zijn chemici het niet eens. Lawrencium sluit de f-schil af en wordt meestal bij de actiniden gerekend. Een IUPAC-werkgroep stelde voor om lutetium en lawrencium in groep 3 te plaatsen, onder scandium en yttrium. Veel periodieke systemen tonen nog de oudere indeling.
Naar wie is lawrencium vernoemd?
Naar Ernest Lawrence, de Amerikaanse natuurkundige die rond 1930 het cyclotron uitvond en daarvoor in 1939 de Nobelprijs kreeg. Het laboratorium in Berkeley waar het element werd ontdekt, draagt ook zijn naam.