| Symbool | Ar |
|---|---|
| Atoomnummer | 18 |
| Atoommassa | 39,95 u |
| Categorie | Edelgas |
| Groep | 18 |
| Periode | 3 |
| Blok | p-blok |
| Fase bij 20 °C | gas |
| Smeltpunt | −189,34 °C |
| Kookpunt | −185,85 °C |
| Dichtheid | 1,784 g/L |
| Elektronenconfiguratie | [Ne] 3s2 3p6 |
| Elektronen per schil | 2, 8, 8 |
| Elektronegativiteit (Pauling) | onbekend |
| Oxidatiegetallen | 0 |
| Ontdekt | 1894 door Lord Rayleigh en William Ramsay |
| Engelse naam | Argon |
Eigenschappen van argon
Een argonatoom heeft volledig gevulde buitenste schillen en vormt daardoor onder normale omstandigheden geen chemische verbindingen. Pas in 2000 lukte het onderzoekers in Helsinki om bij extreem lage temperatuur het instabiele argonfluorohydride (HArF) te maken. Argon is ongeveer 1,4 keer zwaarder dan lucht, waardoor het in afgesloten ruimtes naar de bodem zakt. Het geleidt warmte slechter dan lucht, wat het geschikt maakt als isolatiegas. In een gasontladingsbuis geeft argon een violetblauw licht. Het kookt bij −185,85 °C, dicht bij het kookpunt van zuurstof, wat het scheiden uit vloeibare lucht wat lastiger maakt. Natuurlijk argon bestaat bijna helemaal uit argon-40, met kleine hoeveelheden argon-36 en argon-38. Argon-40 ontstaat in gesteenten door het verval van radioactief kalium-40; door die twee isotopen te meten bepalen geologen de ouderdom van vulkanisch gesteente (kalium-argondatering).
Naam. Argon komt van het Griekse ‘argos’ (lui, werkloos), omdat het gas met niets wilde reageren.
Atoombouw en plaats in het periodiek systeem
Argon staat in periode 3 en groep 18 (edelgassen) van het periodiek systeem, in het p-blok.
Een neutraal atoom heeft 18 protonen in de kern en 18 elektronen, verdeeld over 3 schillen: 2, 8, 8. Het periodenummer (3) is gelijk aan het aantal schillen.
Omdat het in groep 18 staat, heeft Argon 8 valentie-elektronen in de buitenste schil; die bepalen hoe het reageert en bindingen vormt (zie chemische bindingen).
Buren in het systeem: links/ervoor: Chloor (Cl, 17); rechts/erna: Kalium (K, 19); erboven in dezelfde groep: Neon (Ne); eronder in dezelfde groep: Krypton (Kr).
Andere elementen in groep 18: Helium, Neon, Krypton, Xenon, Radon, Oganesson.
Voorkomen
Met 0,93 procent van de atmosfeer is argon het derde gas in de lucht, na stikstof en zuurstof. Bijna al dat argon is argon-40, dat in miljarden jaren uit kalium-40 in de aardkorst en mantel is vrijgekomen. In de rest van het heelal overheerst juist argon-36, dat in sterren wordt gemaakt. Argon wordt op grote schaal gewonnen als bijproduct van de gefractioneerde destillatie van vloeibare lucht, samen met zuurstof en stikstof. Omdat er zoveel van in de lucht zit, is argon veruit het goedkoopste edelgas. Het wordt in grote hoeveelheden geleverd aan lasbedrijven, staalfabrieken en de elektronica-industrie.
Toepassingen
- Beschermgas bij lassen (MIG- en TIG-lassen) zodat het hete metaal niet met zuurstof of stikstof uit de lucht reageert.
- Gloeilampen en sommige tl-buizen zijn met argon gevuld, zodat de gloeidraad niet verbrandt.
- Ruimtes tussen de ruiten van dubbel en driedubbel glas worden vaak met argon gevuld voor betere warmte-isolatie.
- Bij de productie van siliciumkristallen voor chips en van titanium dient argon als inerte omgeving.
- Wijnmakers en musea gebruiken argon om wijn en kostbare documenten tegen oxidatie te beschermen.
- Kalium-argondatering helpt de ouderdom van gesteenten en fossiele vindplaatsen te bepalen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel argon zit er in de lucht?
Droge lucht bevat ongeveer 0,93 procent argon. Daarmee is argon na stikstof en zuurstof het derde gas in de atmosfeer, en is er ruim twintig keer zoveel argon als koolstofdioxide. In een gemiddeld klaslokaal zweeft dus enkele kilo’s argon rond, zonder dat je er iets van merkt.
Waarom zit argon in dubbel glas?
Argon geleidt warmte ongeveer een derde slechter dan lucht. Door de spouw tussen de ruiten met argon te vullen, gaat er minder warmte door het raam verloren. Omdat argon niet reageert, tast het de coating op het glas niet aan. Bovendien is het goedkoop en onschadelijk.