Element 109 · Overgangsmetaal

Meitnerium (Mt)

Meitnerium (Mt) is het element met atoomnummer 109, een synthetisch radioactief element in groep 9, onder kobalt, rodium en iridium. Het werd in 1982 gemaakt in Darmstadt, waar eerst één enkel atoom werd waargenomen. Het is een van de weinige elementen die naar een vrouw zijn vernoemd.

Meitnerium in cijfers
SymboolMt
Atoomnummer109
Atoommassa[278] (massagetal langstlevende isotoop)
CategorieOvergangsmetaal
Groep9
Periode7
Blokd-blok
Fase bij 20 °Conbekend (vermoedelijk vast)
Smeltpuntonbekend
Kookpuntonbekend
Dichtheidonbekend
Elektronenconfiguratie[Rn] 5f14 6d7 7s2 (voorspeld)
Elektronen per schil2, 8, 18, 32, 32, 15, 2
Elektronegativiteit (Pauling)onbekend
Oxidatiegetallen+3 (voorspeld)
Ontdekt1982 door Peter Armbruster en Gottfried Münzenberg (GSI, Darmstadt)
Engelse naamMeitnerium

Eigenschappen van meitnerium

Over de chemie van meitnerium is nog vrijwel niets gemeten, omdat er nooit meer dan een handvol atomen tegelijk bestonden. Berekeningen voorspellen dat het zich gedraagt als een zwaardere versie van iridium: een edel, zeer dicht metaal met een voorkeur voor oxidatietoestand +3. Het langstlevende bekende isotoop, meitnerium-278, heeft een halfwaardetijd van enkele seconden, te kort voor de meeste chemische experimenten.

Naam. Meitnerium eert de Oostenrijks-Zweedse natuurkundige Lise Meitner, die in 1938 als een van de eersten kernsplijting verklaarde.

Atoombouw en plaats in het periodiek systeem

Meitnerium staat in periode 7 en groep 9 van het periodiek systeem, in het d-blok.

Een neutraal atoom heeft 109 protonen in de kern en 109 elektronen, verdeeld over 7 schillen: 2, 8, 18, 32, 32, 15, 2. Het periodenummer (7) is gelijk aan het aantal schillen.

Buren in het systeem: links/ervoor: Hassium (Hs, 108); rechts/erna: Darmstadtium (Ds, 110); erboven in dezelfde groep: Iridium (Ir).

Andere elementen in groep 9: Kobalt, Rhodium, Iridium.

Voorkomen

Meitnerium komt niet in de natuur voor. Bij de ontdekking werden bismut-209-kernen beschoten met ijzer-58. Na een week bestralen was er één atoom ontstaan. Zwaardere isotopen zijn later gevonden als vervalproduct van tennessine en moscovium. Wereldwijd zijn er sinds de ontdekking enkele tientallen atomen van waargenomen.

Toepassingen

  • Meitnerium heeft geen toepassingen; het is alleen van belang voor onderzoek naar superzware atoomkernen.

Veelgestelde vragen

Naar wie is meitnerium vernoemd?

Naar Lise Meitner (1878–1968), een Oostenrijkse natuurkundige die in Berlijn met Otto Hahn werkte. Na haar vlucht uit nazi-Duitsland verklaarde zij samen met haar neef Otto Frisch dat uraniumkernen in tweeën kunnen splijten. Zij gaven het verschijnsel ook de naam kernsplijting.

Hoeveel meitnerium is er ooit gemaakt?

Heel weinig: in totaal enkele tientallen atomen. Bij de ontdekking in 1982 ging het om één enkel atoom. Omdat de atomen binnen seconden vervallen, is er nooit een zichtbare hoeveelheid meitnerium geweest.

Verder lezen