Weer is wat er vandaag buiten gebeurt; klimaat is wat je gemiddeld kunt verwachten. Een koude week in juli zegt dus weinig over het klimaat. Meteorologen berekenen klimaatgemiddelden over vaste periodes van dertig jaar, zogeheten normalen; de huidige standaardperiode is 1991–2020. Daarbij gaat het om temperatuur, neerslag, wind, zonneschijn en de kans op extremen.
Welk klimaat een plek heeft, hangt vooral af van de breedtegraad (hoeveel zonnestraling er binnenkomt), de afstand tot zee, zeestromen, de hoogte en de heersende windrichting. De Köppen-indeling verdeelt de wereld op basis van temperatuur en neerslag in vijf hoofdgroepen, van tropisch (A) tot polair (E).
Nederland en België hebben een gematigd zeeklimaat (Köppen Cfb): zachte winters, koele zomers en neerslag verspreid over het hele jaar. In De Bilt is de gemiddelde jaartemperatuur ruim 10 °C en valt er ongeveer 850 mm neerslag per jaar. Dat het hier zo mild is voor een breedte van ruim 50° noord, komt door de warme Golfstroom en de overheersende westenwind vanaf de oceaan. Door de toename van broeikasgassen verandert het klimaat: in Nederland is het sinds het begin van de 20e eeuw al ruim 2 °C warmer geworden.
In welke discipline?
Klimatologie en meteorologie (aardwetenschappen); ook biologie (verspreiding van ecosystemen).