| Symbool | Db |
|---|---|
| Atoomnummer | 105 |
| Atoommassa | [268] (massagetal langstlevende isotoop) |
| Categorie | Overgangsmetaal |
| Groep | 5 |
| Periode | 7 |
| Blok | d-blok |
| Fase bij 20 °C | onbekend (vermoedelijk vast) |
| Smeltpunt | onbekend |
| Kookpunt | onbekend |
| Dichtheid | onbekend |
| Elektronenconfiguratie | [Rn] 5f14 6d3 7s2 |
| Elektronen per schil | 2, 8, 18, 32, 32, 11, 2 |
| Elektronegativiteit (Pauling) | onbekend |
| Oxidatiegetallen | +5 |
| Ontdekt | 1968 door Teams in Doebna (1968) en Berkeley (1970), door IUPAC gedeeld erkend |
| Engelse naam | Dubnium |
Eigenschappen van dubnium
Van dubnium zijn alleen losse atomen onderzocht. Die gedragen zich grotendeels zoals verwacht voor een zwaardere groepsgenoot van niobium en tantaal, met oxidatietoestand +5. Er zijn ook kleine verschillen, die worden toegeschreven aan relativistische effecten: de binnenste elektronen bewegen zo snel dat hun massa merkbaar toeneemt en de orbitalen van vorm veranderen. Het langstlevende isotoop, dubnium-268, heeft een halfwaardetijd van ongeveer zestien uur.
Naam. Dubnium is genoemd naar Doebna, de Russische stad waar het Gezamenlijk Instituut voor Kernonderzoek is gevestigd.
Atoombouw en plaats in het periodiek systeem
Dubnium staat in periode 7 en groep 5 van het periodiek systeem, in het d-blok.
Een neutraal atoom heeft 105 protonen in de kern en 105 elektronen, verdeeld over 7 schillen: 2, 8, 18, 32, 32, 11, 2. Het periodenummer (7) is gelijk aan het aantal schillen.
Buren in het systeem: links/ervoor: Rutherfordium (Rf, 104); rechts/erna: Seaborgium (Sg, 106); erboven in dezelfde groep: Tantaal (Ta).
Andere elementen in groep 5: Vanadium, Niobium, Tantaal.
Voorkomen
Dubnium komt niet in de natuur voor. Het wordt gemaakt in deeltjesversnellers, bijvoorbeeld door americium te beschieten met neonkernen of californium met stikstofkernen. De langlevende isotopen ontstaan als vervalproduct van nog zwaardere elementen zoals moscovium. De ontdekking werd geclaimd door teams in Doebna en Berkeley, die beide de eer kregen.
Toepassingen
- Dubnium heeft geen toepassingen; het dient alleen voor onderzoek naar de chemie en stabiliteit van superzware kernen.
Veelgestelde vragen
Waarom heet dubnium dubnium?
Het element is genoemd naar Doebna, een stad ten noorden van Moskou waar het Gezamenlijk Instituut voor Kernonderzoek staat. Daar zijn veel superzware elementen gemaakt. De naam was een compromis na een lange strijd tussen Russische en Amerikaanse onderzoekers over wie het element als eerste had gemaakt.
Hoe lang bestaat een atoom dubnium?
Dat hangt af van het isotoop. Het stabielste bekende isotoop, dubnium-268, heeft een halfwaardetijd van ongeveer zestien uur. Dat is voor een superzwaar element opvallend lang en geeft onderzoekers genoeg tijd voor chemische experimenten. Andere isotopen vervallen binnen seconden.