Pijlerartikel · Sterren en sterrenstelsels

De Melkweg

De Melkweg is het sterrenstelsel waarin de zon en de aarde zich bevinden — een grote, platte schijf met spiraalarmen en ongeveer 200 miljard sterren. De diameter is zo'n 100.000 lichtjaar, de dikte slechts duizend lichtjaar in het midden. Op een heldere nacht op het platteland zie je de zijkant van die schijf als een melkachtige band over de hemel. Vandaar de naam.

De vorm

De Melkweg is een balkspiraalstelsel. Vanaf bovenaf gezien zou je vier hoofdarmen zien die uit een centrale balk lopen: Schild-Centaurus, Carina-Sagittarius, Perseus en de Buitenarm. De zon ligt aan de rand van een kleinere zijarm (de Orionarm), op ongeveer 26.000 lichtjaar van het centrum.

Het centrum

In het hart van de Melkweg zit Sagittarius A*, een superzwaar zwart gat met een massa van ongeveer 4 miljoen zonsmassa's. Eromheen draaien sterren met enorme snelheden — eentje doet er maar 16 jaar over om eromheen te draaien. In 2022 maakte de Event Horizon Telescope een directe foto van de schaduw van Sagittarius A*.

In cijfers

De Melkweg in getallen
Diameter≈ 100 000 lichtjaar
Dikte (schijf)≈ 1 000 lichtjaar
Aantal sterren≈ 100–400 miljard
Massa≈ 1,5 × 10¹² zonsmassa's
Afstand zon tot centrum≈ 26 000 lichtjaar
Omlooptijd van de zon≈ 230 miljoen jaar
Leeftijd≈ 13,6 miljard jaar

Onze buren

De Melkweg is geen eilandje. Hij maakt deel uit van de Lokale Groep, een verzameling van meer dan vijftig sterrenstelsels. De grootste buurman is het Andromeda-stelsel (M31) op 2,5 miljoen lichtjaar. Andromeda komt naar ons toe met 110 km/s — over ongeveer 4,5 miljard jaar versmelten de twee tot één groot stelsel.

Donkere materie

De zichtbare sterren en gas verklaren maar 15-20% van de gravitationele aantrekking die de Melkweg bij elkaar houdt. De rest komt van donkere materie — onzichtbare massa die we alleen aan zijn zwaartekracht herkennen.

Verwante begrippen

Verder lezen