Drie definities
- Arrhenius (1884): zuren leveren H⁺ in water, basen leveren OH⁻.
- Brønsted-Lowry (1923): zuren doneren H⁺, basen accepteren H⁺.
- Lewis: zuren accepteren een elektronenpaar, basen doneren er een.
De drie definities zijn opeenvolgende verbreedingen; voor schoolscheikunde volstaat meestal Brønsted-Lowry.
De pH-schaal
De pH meet hoe zuur of basisch een oplossing is, op een schaal van 0 tot 14:
- pH < 7: zuur (lager = sterker zuur)
- pH = 7: neutraal (zuiver water)
- pH > 7: basisch (hoger = sterker base)
De schaal is logaritmisch: pH 4 is tien keer zuurder dan pH 5, en honderd keer zuurder dan pH 6. Maagsap: pH ≈ 1,5. Citroensap: 2. Cola: 2,5. Bloed: 7,4. Bleekmiddel: 12.
Neutralisatie
Een zuur en base reageren tot zout en water:
HCl + NaOH → NaCl + H₂O
Dat is de basis voor maagzuurremmers, kalkoplossen met azijn en het ontzuren van bodem met kalk.
Bekende zuren en basen
| Zuren | Basen |
|---|---|
| zoutzuur (HCl) | natriumhydroxide (NaOH) |
| zwavelzuur (H₂SO₄) | kalkwater (Ca(OH)₂) |
| azijnzuur (CH₃COOH) | ammoniak (NH₃) |
| citroenzuur | baksoda (NaHCO₃) |