Pijlerartikel · Oceanografie

Oceaan-ecosystemen

Oceaan-ecosystemen zijn de leefgemeenschappen van planten, dieren en micro-organismen in zeeën en oceanen, plus hun fysieke omgeving. De oceaan beslaat 71% van het aardoppervlak en huisvest naar schatting de helft van alle soorten op aarde. Per diepte, lichtinval en kuststeile verschillen de ecosystemen sterk: van zonovergoten ondiepe koraalriffen tot een hydrothermische bron op 3000 m diepte.

Zones in de oceaan

Verticale zonering
ZoneDiepteKenmerk
Eufotisch0–200 mlicht; fotosynthese mogelijk
Dysfotisch200–1000 mschemering
Afotisch> 1000 mvolledige duisternis
Hadaal> 6000 mdiepste troggen

Koraalriffen

Koraalriffen zijn de "regenwouden van de zee": minder dan 1% van het oceaanoppervlak, maar 25% van alle zee-soorten leven er. Koralen zijn diertjes die in symbiose leven met algen — die voorzien hen van suikers uit fotosynthese. Bij te warm water gooien koralen hun algen eruit (verbleking) en sterven uiteindelijk af.

De diepzee

Op kilometers diepte is er geen zonlicht, weinig voedsel en hoge druk. Toch leven hier bizarre wezens: lantaarnvissen met lichtgevende organen, reuzeninktvissen, en wormengemeenschappen rond hydrothermische bronnen — die hun energie niet uit zonlicht halen maar uit zwavelverbindingen (chemosynthese).

Bedreigingen

  • Overbevissing — 30% van de visgronden is uitgeput.
  • Plastic — schat 8 miljoen ton plastic per jaar in zee.
  • Verzuring — oceanen nemen CO₂ op en worden zuurder; kalkschalen lossen op.
  • Opwarming — koraalverbleking en migratie van soorten.

Verwante begrippen

Verder lezen