Snelle feiten
Leven
Darwin werd geboren in een welgesteld gezin in het Engelse Shrewsbury — zijn grootvader Erasmus Darwin was zelf al een bekend arts en natuurfilosoof. Charles begon medicijnen te studeren in Edinburgh, maar walgde van de operaties zonder verdoving. Hij stapte over naar theologie in Cambridge en kreeg via professor John Henslow een uitnodiging die zijn leven veranderde: een plek aan boord van het meetschip HMS Beagle.
Tussen 27 december 1831 en 2 oktober 1836 voer hij rond de wereld. Hij verzamelde planten, dieren en fossielen op Zuid-Amerika, de Galápagoseilanden, Tahiti, Nieuw-Zeeland en Australië. Op de Galápagos viel hem op dat vinken op verschillende eilanden subtiel verschillende snavels hadden — een waarneming die later cruciaal bleek.
Terug in Engeland trouwde hij met zijn nicht Emma Wedgwood en vestigde zich in Down House in Kent. Daar leefde hij verder als zelfstandig onderzoeker, zonder formele baan. Hij was vaak ziek — vermoedelijk een chronische infectie opgelopen op reis — en werkte twintig jaar lang voorzichtig aan zijn evolutietheorie voor hij durfde te publiceren.
Wetenschappelijke bijdragen
De evolutietheorie
In 1858 ontving Darwin een brief van Alfred Russel Wallace, die onafhankelijk tot dezelfde conclusie was gekomen. De twee presenteerden samen hun werk bij de Linnean Society. In november 1859 verscheen Darwins boek On the Origin of Species. De eerste druk was meteen uitverkocht. Het boek introduceerde natuurlijke selectie als het mechanisme van evolutie en is sindsdien het fundament van de hele biologie. Lees ook het pijlerartikel over de evolutietheorie.
De afstamming van de mens (1871)
In zijn tweede grote werk The Descent of Man paste Darwin de evolutietheorie expliciet toe op de mens en stelde dat we afstammen van vroege primaten. Het boek besprak ook seksuele selectie als tweede mechanisme naast natuurlijke selectie.
Geologie en botanie
Naast evolutie publiceerde Darwin invloedrijke werken over koraalriffen, regenwormen, klimplanten en vleesetende planten. Hij stelde correct dat atollen ontstaan door de groei van koraal op een wegzakkende vulkaan.
De evolutietheorie volgens Darwin in vijf punten
Darwins theorie van evolutie door natuurlijke selectie rust op een paar eenvoudige waarnemingen en een logische conclusie:
- Overproductie. Organismen krijgen meer nakomelingen dan er kunnen overleven.
- Variatie. Individuen van dezelfde soort verschillen onderling, bijvoorbeeld in snavelvorm, kleur of snelheid.
- Erfelijkheid. Een deel van die verschillen wordt doorgegeven aan de nakomelingen.
- Strijd om het bestaan en selectie. Individuen met eigenschappen die beter passen bij hun omgeving overleven vaker en krijgen meer nakomelingen. Dit is natuurlijke selectie.
- Geleidelijke verandering en gemeenschappelijke afstamming. Over vele generaties stapelen die kleine verschillen zich op, zodat soorten veranderen en er nieuwe soorten ontstaan. Alle levende wezens stammen af van gemeenschappelijke voorouders.
Darwin wist nog niet hoe eigenschappen werden doorgegeven: genen en DNA waren onbekend. Het werk van Gregor Mendel vulde dat gat later op. De uitdrukking "survival of the fittest" komt overigens van Herbert Spencer; Darwin nam haar pas in de vijfde druk van zijn boek (1869) over. "Fittest" betekent daarbij niet de sterkste, maar de best aangepaste.
Erfenis
Darwins inzichten zijn vandaag de hoeksteen van de biologie. De ontdekking van DNA en het werk van Gregor Mendel leverden samen met Darwins ideeën de moderne synthese (1930–1950). Geen enkele andere wetenschapper heeft het beeld van het leven zo grondig veranderd.
Darwin werd in 1882 begraven in Westminster Abbey, nabij het graf van Isaac Newton — een eer die zijn invloed bevestigde.
Tijdlijn
- 1809 — Geboren in Shrewsbury.
- 1825 — Begint medicijnen te studeren in Edinburgh.
- 1828 — Stapt over naar Christ's College in Cambridge.
- 1831–1836 — Reis rond de wereld met de HMS Beagle.
- 1839 — Trouwt met Emma Wedgwood.
- 1842 — Verhuist naar Down House in Kent.
- 1858 — Gezamenlijke presentatie met Wallace.
- 1859 — Publicatie van On the Origin of Species.
- 1871 — Publicatie van The Descent of Man.
- 1882 — Overleden in Downe, begraven in Westminster Abbey.
Veelgestelde vragen
Wie was Charles Darwin?
Charles Darwin (1809–1882) was een Britse natuuronderzoeker. Hij formuleerde de evolutietheorie via natuurlijke selectie en publiceerde in 1859 zijn baanbrekende boek On the Origin of Species.
Wat is de levensloop van Charles Darwin in het kort?
Geboren in 1809 in Shrewsbury, studeerde medicijnen in Edinburgh en theologie in Cambridge, reisde van 1831 tot 1836 met de HMS Beagle rond de wereld, publiceerde in 1859 On the Origin of Species en overleed in 1882 in Downe, 73 jaar oud.
Wat is de evolutietheorie volgens Darwin?
Organismen krijgen meer nakomelingen dan kunnen overleven, individuen verschillen erfelijk van elkaar, en de best aangepaste individuen overleven en planten zich vaker voort. Door deze natuurlijke selectie veranderen soorten geleidelijk en ontstaan nieuwe soorten uit gemeenschappelijke voorouders.
Hoe oud is Charles Darwin geworden?
Darwin werd 73 jaar oud: hij werd geboren op 12 februari 1809 en overleed op 19 april 1882.
Wat deed Darwin op de HMS Beagle?
Tussen 1831 en 1836 reisde Darwin als natuuronderzoeker mee op het meetschip HMS Beagle rond de wereld. Hij verzamelde planten, dieren en fossielen — vooral op de Galápagoseilanden — die later de basis vormden voor zijn evolutietheorie.
Heeft Darwin gezegd dat mensen van apen afstammen?
Darwin stelde in The Descent of Man (1871) dat mensen en moderne apen een gemeenschappelijke voorouder hebben — geen rechtstreekse afstamming van moderne apen. Het zijn dus neven, geen ouders en kinderen.
Was Darwins theorie meteen geaccepteerd?
Het idee van evolutie zelf werd binnen enkele decennia breed geaccepteerd. Het mechanisme — natuurlijke selectie — kreeg pas met de moderne synthese (1930–1950) zijn definitieve plaats, toen Mendels genetica eraan werd toegevoegd.