Pijlerartikel · Zonnestelsel

De Zon

De Zon is een gele dwergster die in het centrum van het zonnestelsel staat en 99,86% van zijn totale massa uitmaakt. Diep in haar kern smelten waterstofkernen samen tot helium; de daarbij vrijkomende energie is de bron van bijna al het leven op Aarde.

Kerncijfers

De Zon in getallen
Massa1,989 × 10³⁰ kg (≈ 333 000 keer de Aarde)
Straal695 700 km (≈ 109 keer de Aarde)
Gemiddelde dichtheid1 408 kg/m³
Oppervlaktetemperatuur~5 778 K
Kerntemperatuur~15 miljoen K
Leeftijd~4,6 miljard jaar
Resterende levensduur~5 miljard jaar als hoofdreeksster
Afstand tot Aarde1 AE = 149,6 miljoen km (8,3 lichtminuten)

Inwendige opbouw

  • Kern — binnenste 20 % van de straal, waar kernfusie plaatsvindt.
  • Stralingszone — fotonen "stuiteren" miljoenen jaren op weg naar buiten.
  • Convectiezone — heet plasma kookt naar boven, koeler plasma zakt.
  • Fotosfeer — het zichtbare oppervlak; vanaf hier reist licht vrij naar buiten.
  • Chromosfeer — een dunne, roodgekleurde laag boven de fotosfeer.
  • Corona — de buitenste atmosfeer, miljoenen graden heet, alleen zichtbaar tijdens een totale zonsverduistering.

Kernfusie

In de kern van de Zon worden bij 15 miljoen kelvin en enorme druk vier waterstofkernen omgezet in één heliumkern. Het massaverschil komt vrij als energie volgens Einsteins E = mc²: per seconde verliest de Zon ongeveer 4,3 miljoen ton aan massa in de vorm van straling. Per seconde zet ze ongeveer 600 miljoen ton waterstof om in helium.

De totale straling die we vanaf de Aarde ontvangen — de zogenoemde zonneconstante — bedraagt ongeveer 1361 W/m² boven de atmosfeer. Daarvan komt na verstrooiing en absorptie ongeveer 1000 W/m² op het aardoppervlak.

Zonneactiviteit

De Zon kent een 11-jarige activiteitscyclus met zonnevlekken, zonnevlammen en coronale massa-uitstoten. Sterke uitstoten kunnen de Aarde bereiken en magnetische stormen veroorzaken — soms met poollichten als gevolg, soms met verstoorde radiocommunicatie en stroomnetten.

Levensloop

De Zon zit nu halverwege haar leven als hoofdreeksster. Over ongeveer 5 miljard jaar raakt het waterstof in haar kern op. Ze zwelt dan op tot een rode reus die mogelijk tot voorbij de baan van Venus reikt. Daarna stoot ze haar buitenste lagen af als planetaire nevel en blijft als witte dwerg achter — een aardse hete kern die langzaam afkoelt over miljarden jaren.

De Zon is te licht om als zwart gat te eindigen. Dat lot is voorbehouden aan sterren met minstens 20 zonsmassa's.

Verwante begrippen

Verder lezen