Exoplaneten — planeten rond andere sterren
Exoplaneten zijn planeten die om een andere ster dan onze Zon draaien. Sinds de eerste bevestigde ontdekking in 1992 zijn er ruim vijfduizend bekend, met duizenden kandidaten in de wachtrij. Vele van hen draaien in de "bewoonbare zone" — niet te warm, niet te koud voor vloeibaar water.
Exoplaneten zijn vaak ver weg en honderdduizenden keren lichtzwakker dan hun ster — direct waarnemen is moeilijk. Astronomen gebruiken daarom indirecte methoden. De transitmethode meet de minieme dip in helderheid wanneer een planeet voor zijn ster langs trekt. De radiale-snelheidsmethode meet de kleine slingerbeweging die een planeet aan zijn ster geeft.
Belangrijke missies
- Kepler (NASA, 2009–2018) — ontdekte duizenden exoplaneten met de transitmethode.
- TESS (NASA, 2018 → heden) — opvolger van Kepler, scant de hele hemel.
- James Webb-ruimtetelescoop (2021 → heden) — kan atmosferen van exoplaneten analyseren.
- CHEOPS en PLATO (ESA) — Europese exoplaneetmissies.
Bewoonbare zone
De bewoonbare zone (ook wel "Goudlokje-zone") is het gebied rond een ster waar de temperatuur op het oppervlak van een planeet het bestaan van vloeibaar water toelaat. Vloeibaar water is — voor zover wij weten — een vereiste voor leven zoals wij dat kennen. Of er ook werkelijk leven elders bestaat, is een open vraag waarop nog geen wetenschappelijk antwoord is.
Soorten exoplaneten
- Hete Jupiters — gasreuzen die zeer dicht bij hun ster draaien.
- Super-aardes — rotsplaneten groter dan de Aarde, kleiner dan Neptunus.
- Mini-Neptunussen — kleine gasrijke planeten.
- Aarde-achtige planeten — rotsachtig, in de bewoonbare zone.